Utwór
 
Osoba
 
Zespół
 
Serie
 
 
Publikacja
 
Rękopis
 
Instytucja
Szukaj
[Jak korzystać?]

[Więcej] Czy wiesz...

że jeden z najbardziej znanych utworów legionowych jest wersją rosyjskiej pieśni rewolucyjnej?

[dowiedz się]

Utwór (ostatnia modyfikacja: 2014-01-02 17:26)
Marsz lwowskich dzieci

Tytuł

Marsz lwowskich dzieci

Pożegnanie

Marsz strzelców lwowskich

Śpiew „Dzieci Lwowskich” 30 pp

W dzień deszczowy i ponury

Pożegnanie ze Lwowem

Pieśń pożegnalna 30 pułku piechoty (Dzieci Lwowskich)

Wojny z Moskwą przyszły czasy

Autor słów

nieznany

Autor muzyki

OsobaFall Leo

Melodia

z operetki Księżniczka dolarów [1]Posłuchaj

rosyjskiej pieśni Wołga, Wołga [8]

Data powstania

lipiec 1914

151413121110987654321Wariant:Tekst utworu

Wariant 1

W dzień deszczowy i ponury

Z cytadeli idą góry

Szeregami lwowskie dzieci(1),

Idą tułać się po świecie.

Na granicy Czarnogórza

Czeka nas mitręga duża.

Może nawet tam

Czeka na nas wróg,

A więc prowadź, prowadź Bóg!

Ausrokunek(2), jak się patrzy,

A tu z boku matka płacze,

Z żalu ściska biedną głowę.

Korpskomendant ma przemowę:

Bądźcie dzielni, wy, żołnierze,

Brońcie sztandar, jak należy!

Austriacki hymn

Już muzyka gra,

A więc żegnaj, matko ma!

Żegnaj, siostro, żegnaj, bracie,

Wiem, że żałość w sercu macie,

Władze płakać wam nie bronią,

Po kościołach dzwony dzwonią.

Z dala widać już, niestety,

Wieże kościoła Elżbiety(3).

A więc zbliża się

Ten odjazdu czas,

Chodź, uściśnij, luba, nas!

Czemu płaczesz, ukochana?

Być żołnierzem rzecz cacana:

Mundur siwy, guzik błyszczy,

Pół cetnara mam w tornistrze.

Patrz na tego mannlichera —

Każdy żołnierz nie umiera.

Wtedy, luba, płacz,

Wtedy, luba, cierp,

Gdy mnie zgładzi jaki Serb.

Już wagony wsiadać każą,

Jużeś otoczony strażą,

Już ci koce — chleb roznoszą,

A muzyka gra „Bartoszu”(4).

Słychać świst lokomotywy,

Może powrót da szczęśliwy.

Boże, pozwól nam

Dożyć chwilę tą,

Bym Ojczyznę ujrzał mą!

Hej, koledzy, dajcie ręce,

Może was nie ujrzę więcej!

Może wrócę ciężko ranny

Lub dostanę krzyż drewniany.

Może ma mogiła stanie

Gdzieś na leśnej hen polanie(5).

Może uda się,

Że powrócę zdrów

I zobaczę miasto Lwów... [1], [4]

Objaśnienia

(1) – 30 Galizisches Infanterie Regiment „Schoedler”. Sztab pułku oraz obwód kompletujący znajdował się we Lwowie.

(2) – ausrokunek (niem. die Ausrüstung) – zaopatrzenie

(3) – Kościół św. Elżbiety – zbudowany w latach 1903–1907 według projektu Talowskiego, w stylu gotycko-romańskim. Kościół położony na placu Wilczewskiego, w pobliżu dworca kolejowego, posiadał trzy wysokie wieże dominujące nad miastem.

(4) – „Bartoszu, Bartoszu” – incipit utworu Marcelego Skałkowskiego (1818–1846), Krakowiak Kościuszki.

(5) – w śpiewniku J. Leopold Kronenberg, „Śpiewki żołnierzy polskich 1914–1915”. Zebrał i wydał…, wyd. 2, Cieszyn, br, (ok. 1915): „We wąwozie na Bałkanie”.

Informacje dodatkowe

Anonimowy utwór napisany do melodii pochodzącej z operetki Leo Falla (1873–1925) Księżniczka dolarów (Die Dollarprinzessin – prapremiera wiedeńska w 1908 lub 1909 r., po aneksji Bośni i Hercegowiny przez Austrię[1]. W historycznym kalendarium akcesja była następstwem X wojny rosyjsko-tureckiej, która trwała w latach 1877–1878. Austro-Węgry podpisały z Rosją umowę o neutralności zbrojnej w razie konfliktu z Turcją w zamian za prawo do terytorialnego przyłączenia wspomnianych krajów bałkańskich[11]. W ramach powszechnej mobilizacji 30 Pułk Piechoty Austriackiej, w którym służyli głównie lwowiacy („Lwowskie Dzieci”) wyruszył 26 lipca 1914 r. na front bałkański. Piosenka opiewa ten właśnie moment[10],[15]. Piosenkę ułożył anonimowy piechur, który zachował w pamięci pożegnania z rodziną i charakterystyczny widok wież kościoła św. Elżbiety, posadowionego na dziale zlewisk Bałtyku i Morza Czarnego we Lwowie[9].

23 sierpnia 1914 r. rozpoczęła się wielka ofensywa austriacka przeciw Rosji, która dawała szansę szybkiego odzyskania niepodległości Polski. Ze Lwowa wyruszył silny oddział w celu wzięcia udziału w uderzeniu na Warszawę. Ten fakt opiewa druga wersja piosenki (por. 9 wariant tekstu). Trzecia wersja tekstu z czerwca 1915 r. dotyczy powrotu 30 Pułku do miasta. We wszystkich wersjach niektóre zwrotki powtarzają się lub minimalnie różnią. Opierając się na wersji pierwszej, dodajemy te zwrotki, które wnoszą nowe fakty. Piosenka zawiera bogaty opis wydarzeń historycznych i obyczajowych, niezwykle charakterystycznych dla tamtych czasów. Jest to pierwsza piosenka dotycząca wybuchu I wojny światowej (28 lipca 1914 r.). Dla oddania kolorytu pierwszą zwrotkę publikujemy w gwarze lwowskiej, tzw. „bałaku”[10]. W tekście znajdują się również akcenty z wyprawy do Bośni, np. „na granicy Czarnogórza”, „zgładzi jaki Serb”. Po wybuchu wojny, wielokrotnie przerabiana piosenka została rozpowszechniona przez lwowiaków walczących w różnych formacjach, którzy dopisywali kolejne warianty oraz zwrotki[1].

Według Andrzeja Nazara, pieśń jest wyraźnym przykładem przenikania do polskiej muzyki elementów rosyjskich i powstała na bazie melodii „Wołga, Wołga” w czasie walk o Lwów w 1918 r[8].

Kultura lwowska to element świadomości patriotycznej, który należy szczególnie pielęgnować. Historyczne korzenie oraz wspólna tradycja powinny być podtrzymywane przez stały kontakt ze spuścizną pozostawioną na terenach należących w przeszłości do Rzeczpospolitej. Poprzez pieśni takie jak np. „Marsz dzieci lwowskich” wspólnota polsko-litewska jest stale żywa i przypomina rodakom o braciach na Ukrainie[12].

Pierwsza zwrotka piętnastego wariantu tekstu powstała już w kwietniu 1915 r. i była śpiewana w Piotrkowie Trybunalskim dla podniesienia ducha po upadku Przemyśla. Wkrótce po zajęciu Lwowa w czerwcu 1915 r. przez wojska austriackie powstały 2 dalsze zwrotki piosenki i w tej formie trafiła ona do Legionów Polskich[15].

por.: Piątek-Herwinówna Antonina, Śpiewnik wojenny 1915/16, s. 47–50 (pt. Pożegnanie); Migo Jan, Śpiewnik wojenny… Zebrał… Kraków 1916, s. 35–36 (pt. Śpiew „Dzieci Lwowskich” 30 pp); Barański Franciszek, Jak to na wojence ładnie. Pieśni żołnierskie i legionowe 1914–1919, Lwów, Warszawa [1919], s. 17[1].

Występuje na fonogramach

 
Copyright © 2007-2011 Biblioteka Polskiej Piosenki • Ostatnia aktualizacja: 2017-04-28 14:04
powered by Athenadeign by TreDo
Odsłon od Listopada 2007
65695835

Odwiedzin od Grudnia 2010
47389399
Korzystanie z zamieszczonych na stronie internetowej utworów (w szczególności tekstów piosenek i nut) i ich opracowań, w całości lub jakichkolwiek fragmentach, jest dozwolone wyłącznie w zakresie własnego użytku osobistego w sposób nienaruszający normalnego korzystania z utworu lub słusznych interesów twórcy. Zakazane jest korzystanie lub/i rozporządzanie opracowaniami, przeróbkami i modyfikacjami utworów zamieszczonych na stronie internetowej. W szczególności zakazane jest wykorzystywanie zamieszczonych na stronie internetowej utworów lub/i ich fragmentów, w jakiejkolwiek formie i w jakikolwiek sposób, w celach zarobkowych.

Biblioteka Polskiej Piosenki dąży do popularyzacji i utrwalenia wiedzy o polskiej piosence historycznej i współczesnej. Jako instytucja publiczna stara się utrzymać najwyższe standardy zgodności z obowiązującym w Polsce prawem. Biblioteka nie czerpie żadnych korzyści z podejmowanych przedsięwzięć - kieruje się dobrą wolą. Szacunek do pracy Twórców, Autorów i Artystów jest jedną z fundamentalnych zasad funkcjonowania Instytucji. Jeżeli umieszczenie tekstu utworu jest sprzeczne z czyimiś prawnymi lub osobistymi interesami - uprzejmie prosimy o kontakt przy pomocy znajdującego na górze strony formularza lub przy pomocy poczty elektronicznej. Tekst zostanie bezwzględnie usunięty.

Strona Biblioteki Polskiej Piosenki wykorzystuje tzw. pliki cookie do zliczania unikatowych odwiedzin oraz przechowywania informacji o historii odwiedzonych rekordów Biblioteki Cyfrowej. Pliki cookie nie są przechowywane po zamknięciu sesji przeglądarki. Odwiedzający może zmienić ustawienia plików cookie korzystając z odpowiednich okien ustawień swojej przeglądarki.
Zapraszamy do odwiedzenia wersji BETA nowej odsłony strony BPP i bazy CBPP.