Zgłoszenie do artykułu: Zielona WRONa

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” mieszczący się w Krakowie, przy ul. Krakusa 7, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2135 z późn. zm.), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.

Tytuł:

Zielona WRONa

Zielona wrona

Autor słów:

Baluch, Jacek[2], [3], [5]

Bryniarski, Krzysztof[3], [5]

Klich, Bogdan[5]
Autor jednej z dwóch zwrotek, które powstały jako kontynuacja trzyzwrotkowego oryginału.

Melodia:

ludowa[2]

piosenki Teraz jest wojna[3]

Data powstania:

4 lutego 1982

Miejsce powstania:

Areszt Śledczy nr 018 w Załężu k. Rzeszowa

Informacje

Pierwsze trzy zwrotki napisał Jacek Baluch oraz Krzysztof Bryniarski w celi 204[3]. „Premiera” piosenki, czyli wykonanie w czasie wieczornych śpiewów protestacyjnych, odbyła się w dzień jej powstania, czyli 4 lutego. Dwie kolejne strofy powstały tego samego dnia jako „ciąg dalszy” pierwowzoru; autorem jednej z nich jest Bogdan Klich, drugiej ktoś z internowanych. Utwór szybko stał się popularny wśród związkowców, którzy dopisywali kolejne strofy oraz wprowadzali zmiany do oryginału. Przeróbki posiadały przeróżny charakter, a także poziom merytoryczny i stylistyczny. Wielokrotnie odbiegały one od fachowo opracowanego trzyzwrotkowego wzoru. Tak o wspomnianych modyfikacjach wypowiedział się Jacek Baluch, z wykształcenia filolog:

W piosence ludowej najpierw jest zjawisko przyrody, potem wkraczają ludzie, więc najpierw „szczekają gdzieś psy”, a potem „ekstrema już śpi” i „kończy się wolna sobota” (wywalczona przez „Solidarność”), i wtedy właśnie „wyrusza”, „rżną” i do drzwi „łomota” – wszystko w czasie teraźniejszym! A potem: „kto nie dał (czas przeszły) drapaka, kto nie chce (czas teraźniejszy) zakrakać [np. podpisać lojalki], ten będzie (czas przyszły) internowany”.

Najczęściej cytowana wersja „Wrony” pochodzi z Łupkowa, dokąd przeniesiono później internowanych Małopolski z Załęża i tam po raz pierwszy Zieloną wronę nagrano z akompaniamentem gitarowym. Autorski tekst utworu (trzy pierwszy zwrotki – wariant nr 3) został wydrukowany po raz pierwszy w „Miesięczniku Małopolskim” w wydanym anonimowo przez Jacka Balucha „Kalendarium” obozu internowanych w Załężu. Do autorstwa słów Jacek Baluch oraz Krzysztof Bryniarski przyznali się „oficjalnie” w 1990 r. na łamach „Gazety Wyborczej”, w czasie, gdy pierwszy z nich piastował stanowisko ambasadora w Pradze[5].

Tytułowa WRONa to określenie stosowane w czasie stanu wojennego dla Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. Była to pozakonstytucyjna, wojskowo-polityczna instytucja niezależna od władz państwowych. Powołana została 12 grudnia 1981 r., po czym ogłosiła stan wojenny w kraju. Do 1983 r. pełniła funkcję koordynatora działań administracyjnych oraz wojskowych w Polsce. Opozycjoniści i działacze solidarnościowi od początku istnienia WRON nie akceptowali jej decyzji. W ogólnej świadomości narodziły się hasła antypartyjne, które pojawiały się na murach, sztandarach i w prasie podziemnej. Formą oporu były także piosenki wykonywane w więzieniach, w obozach internowania, w kościołach i na manifestacjach. Niektóre poważne, pełne patosu oraz pietyzmu, inne żartobliwe, dowcipne, wypełnione rubaszną wesołością. Zbiorowy śpiew podtrzymywał społeczeństwo na duchu. W obozach dla internowanych pisano setki patriotycznych tekstów, o aktualnej treści politycznej. Do muzycznej interpretacji słów wykorzystywano znane melodie pieśni. Ich nadrzędną funkcją było dodawanie siły internowanym i budzenie wściekłości władzy[4].

Bibliografia

1. Śpiewnik ekstremisty, czyli Zakazane piosenki, s. 4.

2. Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 44.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

3. http://www.rmf.fm/fakty/?id=110056.
Audycja radiowa udostępniona na stronie internetowej RMF FM [odczyt: 13.02.2009].

4. http://internowani.xg.pl/index.php?type=article&aid=319.
Strona internetowa osób internowanych w latach 1981–1982 [odczyt: 13.02.2009].

5. Baluch, Jacek.