Ballada o dwóch żołnierzach

Zgłoszenie do artykułu: Ballada o dwóch żołnierzach

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Ballada o dwóch żołnierzach

Po długiej niewoli

Autor słów:

Heine, Heinrich[1]
Autor słów oryginalnych.

Bronisz, Jan[1]
Dokonał parafrazy tekstu śpiewanego na melodię pieśni W więziennym szpitalu.

Autor muzyki:

Schumann, Robert[1]

Melodia:

pieśni Za późno, za późno mój panie[1]

utworu W więziennym szpitalu[1]

Data powstania:

1830

Informacje

Ballada jest częściowo dosłownym przekładem, częściowo zaś swobodną przeróbką wiersza Die Grenadiere pióra niemieckiego poety epoki romantycznej, Henryka Heinego. Jest to zarazem ciekawy przykład wykorzystania w czasie okupacji hitlerowskiej obcego utworu dla przekazania polskich treści patriotycznych. Wiersz powstał podczas pobytu poety w Paryżu i został poświęcony cesarzowi Napoleonowi oraz jego wiernym żołnierzom wracającym do Francji po długich latach niewoli. Współczesny Heinemu wybitny kompozytor niemiecki Robert Schumann napisał do tekstu muzykę. Wiersz Heinego tłumaczony był także w Polsce, poza tym uczono go przed wojną w szkołach średnich na lekcjach języka niemieckiego. W XIX i na początku XX w. różni poeci ludowi, pielęgnujący kult dla cesarza Napoleona, przerabiali utwór Heinego i rozpowszechniali jako pieśń plebejską. Jednym z nich był Jan Bronisz, którego przeróbka pt. Po długiej niewoli na melodię W więziennym szpitalu) żyła najdłużej i zyskała największą popularność. Drukowano ją i śpiewano jeszcze w latach 1920–1930. Właśnie na podstawie przeróbki Jana Bronisza powstała w latach 1939–1942 nowa, uaktualniona, okupacyjna ballada o dwóch polskich żołnierzach. Po melodię sięgnięto do XIX-wiecznej pieśni Jana Nepomucena Jaśkowskiego Za późno, za późno mój panie, zaczynającej się od słów: „Wieczorem w niedzielę przy wiejskim kościele, dziad stoi i bije we dzwony”. Balladę wydrukowano w lutym 1943 r. w pierwszym zeszycie piosenek ulicznych Posłuchajcie ludzie. Warunki techniczne, w jakich przygotowywano tego rodzaju konspiracyjne wydawnictwa, nie były łatwe. Tym należy tłumaczyć poważne zniekształcenie opublikowanego tekstu (pomieszanie zwrotek i powtarzanie się niektórych wersetów)[1].

Wariant drugi utworu został nadesłany przez Emilię Marciniak w ramach konkursu zorganizowanego staraniem Zarządu Głównego Związku Młodzieży Wiejskiej oraz redakcji tygodnika „Nowa Wieś”. Niestety, bark zapisu nutowego. Trzecią wersję słów przekazała Maria Milewska, która usłyszała piosenkę śpiewaną wśród starszych osób[2].

Bibliografia

1. 

Niech wiatr ją poniesie: antologia pieśni z lat 1939–1945, s. 195, 196, 256, 257.

2. 

Z pieśnią i karabinem: pieśni partyzanckie i okupacyjne z lat 1939-1945: wybór materiałów z konkursu ZMW i „Nowej Wsi”, s. 146–149.

3. 

Nawrocka, Elżbieta.
Ten wariant tekstu był wykonywany w domu Franciszki i Jana Nawrockich. Tekst nadesłany przez córkę.