Najwcześniejszy znany zapis muzyki tej pieśni pochodzi z tabulatury organowej z drugiej połowy XVII w. (zob. A. Chybiński Nowe źródło do historii kolędy w Polsce, „Przegląd Muzyczny” 1926, nr 12). Tabulatura brała pod uwagę łaciński tekst pieśni, o jedną sylabę krótszy od polskiego; dostosowanie do polskich słów dało kilka tradycyjnych wariantów zakończenia melodii. Wersja zapisana w tabulaturze śpiewana jest do dzisiaj, z tym że rozdrobnienie dźwięku na szóstej zgłosce, figurujące w tabulaturze, zatarło się w popularnym śpiewaniu.

Polski tekst kolędy, znajduje się w rękopisie kórnickim z połowy XVI w., bez wskazówki na temat melodii. Tekst ten jest identyczny z dziś śpiewanym, liczy 7 zwrotek.

W XVII w. (Pieśni zwyczajne, z 1626 r., gdzie tekst jest drukowany po raz pierwszy, oraz Pieśni katolickie Jagodyńskiego z ok. 1640 r.) lansowano pewne warianty tego przekładu; w zwrotce 1 wiersze 3–5 miały brzmieć:

w Betlejem, miasteczku Dawidowym,

w pokoleniu Judowym,

z Panienki Maryi;

w zwrotce 2 wiersze 3–4:

z ochotą do Betlejem bieżeli,

Dziecię w żłobie naleźli.

Zmiany te nie zdołały jednak wyprzeć wersji pierwotnej, która weszła do druków XVIII-wiecznych. Jedynie określenie „w chliwie” w 4 wierszu 2 zwrotki, rymujące się pierwotnie z „spieszliwie”, zostało konsekwentnie wyparte przez „w żłobie”, ale już bez odpowiednika rymowego. Trzeci przekaz drukowany, XVIII-wieczny (Pieśni nabożne z 1643), jest zgodny z wersją kórnicką, z tym że podaje 6 zwrotek pieśni. W XVIII w. tekst ten zamieszczają wszystkie zbiory drukowane (6 lub 7 zwrotek), natomiast w rękopisach pojawia się on rzadziej: kancjonały franciszkańskie przekazują go po łacinie i bez zapisu melodii, karmelitańskie – po polsku (BJ 3642, 3647 i kantyczka Chybińskiego w II części) lub łacinie (BJ 3638), rękopis BJ 3646 podaje tekst polski i łaciński – wszystkie bez melodii. W rękopisie karmelitańskim BJ 3642 znajduje się uwaga zalecająca śpiewać na melodię kolędy Anioł pasterzom – Kolędę skąpei furtiance^[1].