Anioł pasterzom mówił

Zgłoszenie do artykułu: Anioł pasterzom mówił

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Anioł pasterzom mówił

Janioł pastyrzom mówił

Klasyfikacja:

kolęda

Autor słów:

nieznany
Przekład łacińskiej pieśni pt. Angelus pastoribus.

Informacje

Najwcześniejszy znany zapis muzyki tej pieśni pochodzi z tabulatury organowej z drugiej połowy XVII w. (zob. A. Chybiński Nowe źródło do historii kolędy w Polsce, „Przegląd Muzyczny” 1926, nr 12). Tabulatura brała pod uwagę łaciński tekst pieśni, o jedną sylabę krótszy od polskiego; dostosowanie do polskich słów dało kilka tradycyjnych wariantów zakończenia melodii. Wersja zapisana w tabulaturze śpiewana jest do dzisiaj, z tym że rozdrobnienie dźwięku na szóstej zgłosce, figurujące w tabulaturze, zatarło się w popularnym śpiewaniu.

Polski tekst kolędy, znajduje się w rękopisie kórnickim z połowy XVI w., bez wskazówki na temat melodii. Tekst ten jest identyczny z dziś śpiewanym, liczy 7 zwrotek.

W XVII w. (Pieśni zwyczajne, z 1626 r., gdzie tekst jest drukowany po raz pierwszy, oraz Pieśni katolickie Jagodyńskiego z ok. 1640 r.) lansowano pewne warianty tego przekładu; w zwrotce 1 wiersze 3–5 miały brzmieć:

w Betlejem, miasteczku Dawidowym,

w pokoleniu Judowym,

z Panienki Maryi;

w zwrotce 2 wiersze 3–4:

z ochotą do Betlejem bieżeli,

Dziecię w żłobie naleźli.

Zmiany te nie zdołały jednak wyprzeć wersji pierwotnej, która weszła do druków XVIII-wiecznych. Jedynie określenie „w chliwie” w 4 wierszu 2 zwrotki, rymujące się pierwotnie z „spieszliwie”, zostało konsekwentnie wyparte przez „w żłobie”, ale już bez odpowiednika rymowego. Trzeci przekaz drukowany, XVIII-wieczny (Pieśni nabożne z 1643), jest zgodny z wersją kórnicką, z tym że podaje 6 zwrotek pieśni. W XVIII w. tekst ten zamieszczają wszystkie zbiory drukowane (6 lub 7 zwrotek), natomiast w rękopisach pojawia się on rzadziej: kancjonały franciszkańskie przekazują go po łacinie i bez zapisu melodii, karmelitańskie – po polsku (BJ 3642, 3647 i kantyczka Chybińskiego w II części) lub łacinie (BJ 3638), rękopis BJ 3646 podaje tekst polski i łaciński – wszystkie bez melodii. W rękopisie karmelitańskim BJ 3642 znajduje się uwaga zalecająca śpiewać na melodię kolędy Anioł pasterzom – Kolędę skąpei furtiance[1].

Bibliografia

1. 

Egert-Romanowska Joanna, Thor Piotr Robert, Kolędy: chwała na wysokości a pokój na ziemi!, wyd. 3, Warszawa, Wydawnictwo Alfa-Wero, 1990, s. 35, 36.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

2. 

Szweykowska Anna, Polskie kolędy i pastorałki: antologia, wyd. 3, Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1989, s. 13, 151.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

3. 

Siedlecki Jan, Śpiewniczek zawierający pieśni kościelne z melodiami dla użytku młodzieży szkolnej, wyd. 5 poprawione, Kraków, Księża Misjonarze na Kleparzu, 1908, s. 61, 62.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu. Tekst utworu pochodzi z śpiewnika ks. Mioduszewskiego. W zwrotce drugiej jest Chcąc się tego dowiedzieć zamiast Chcąc się dowiedzieć tego, w zwrotce trzeciej jest Jaki Pan chwały wielkiej, uniżył się z wysokiej zamiast Taki Pan chwały wielkiej, uniżył się Wysoki.

4. 

Świerzyński Michał, Boże Narodzenie: Piosnka pastuszka: Kolendy: Prelud pastoralny: na fortepian lub harmonium wraz z tekstem. Z. 1, Kraków, s. 5.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

5. 

Śpiewnik kościelny katolicki: czyli największy podręcznik dla ludu i organistów w kościołach katolickich. Cz. 1, s. 21.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

6. 

Chojecki Leon, 12 kolęd, Warszawa, Ignacy Rzepecki, 1935, s. 2.
Publikacja zawiera tylko pierwsza zwrotkę prezentowanego tekstu, w pierwszym wersie jest Chrystus nam się narodził zamiast Chrystus się nam narodził. Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

7. 

Flasza Tomasz, 50 najwięcej używanych kolęd, Kraków, Antoni Piwarski i Spółka, 1930, s. 5.
Publikacja zawiera trzy pierwsze zwrotki prezentowanego tekstu. Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

8. 

Bartkiewicz Tomasz Karol, Msza pasterska, Poznań, Kazimierz Tomasz Barwicki, 1948, s. 2.
Publikacja zawiera dwie pierwsze zwrotki. Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu. Zawiera natomiast opracowanie na tenor i bas autorstwa Tomasza Karola Bartkiewicza.