Marsz lwowskich dzieci

Zgłoszenie do artykułu: Marsz lwowskich dzieci

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Marsz lwowskich dzieci

Pożegnanie

Marsz strzelców lwowskich

Śpiew „Dzieci Lwowskich” 30 pp

W dzień deszczowy i ponury

Pożegnanie ze Lwowem

Pieśń pożegnalna 30 pułku piechoty (Dzieci Lwowskich)

Wojny z Moskwą przyszły czasy

Autor słów:

nieznany

Autor muzyki:

Fall, Leo

Melodia:

z operetki Księżniczka dolarów[1]

rosyjskiej pieśni Wołga, Wołga[8]

Data powstania:

lipiec 1914

Informacje

Anonimowy utwór napisany do melodii pochodzącej z operetki Leo Falla (1873–1925) Księżniczka dolarów (Die Dollarprinzessin – prapremiera wiedeńska w 1908 lub 1909 r., po aneksji Bośni i Hercegowiny przez Austrię[1]. W historycznym kalendarium akcesja była następstwem X wojny rosyjsko-tureckiej, która trwała w latach 1877–1878. Austro-Węgry podpisały z Rosją umowę o neutralności zbrojnej w razie konfliktu z Turcją w zamian za prawo do terytorialnego przyłączenia wspomnianych krajów bałkańskich[11]. W ramach powszechnej mobilizacji 30 Pułk Piechoty Austriackiej, w którym służyli głównie lwowiacy („Lwowskie Dzieci”) wyruszył 26 lipca 1914 r. na front bałkański. Piosenka opiewa ten właśnie moment[10], [4]. Piosenkę ułożył anonimowy piechur, który zachował w pamięci pożegnania z rodziną i charakterystyczny widok wież kościoła św. Elżbiety, posadowionego na dziale zlewisk Bałtyku i Morza Czarnego we Lwowie[9].

23 sierpnia 1914 r. rozpoczęła się wielka ofensywa austriacka przeciw Rosji, która dawała szansę szybkiego odzyskania niepodległości Polski. Ze Lwowa wyruszył silny oddział w celu wzięcia udziału w uderzeniu na Warszawę. Ten fakt opiewa druga wersja piosenki (por. 9 wariant tekstu). Trzecia wersja tekstu z czerwca 1915 r. dotyczy powrotu 30 Pułku do miasta. We wszystkich wersjach niektóre zwrotki powtarzają się lub minimalnie różnią. Opierając się na wersji pierwszej, dodajemy te zwrotki, które wnoszą nowe fakty. Piosenka zawiera bogaty opis wydarzeń historycznych i obyczajowych, niezwykle charakterystycznych dla tamtych czasów. Jest to pierwsza piosenka dotycząca wybuchu I wojny światowej (28 lipca 1914 r.). Dla oddania kolorytu pierwszą zwrotkę publikujemy w gwarze lwowskiej, tzw. „bałaku”[10]. W tekście znajdują się również akcenty z wyprawy do Bośni, np. „na granicy Czarnogórza”, „zgładzi jaki Serb”. Po wybuchu wojny, wielokrotnie przerabiana piosenka została rozpowszechniona przez lwowiaków walczących w różnych formacjach, którzy dopisywali kolejne warianty oraz zwrotki[1].

Według Andrzeja Nazara, pieśń jest wyraźnym przykładem przenikania do polskiej muzyki elementów rosyjskich i powstała na bazie melodii Wołga, Wołga w czasie walk o Lwów w 1918 r[8].

Kultura lwowska to element świadomości patriotycznej, który należy szczególnie pielęgnować. Historyczne korzenie oraz wspólna tradycja powinny być podtrzymywane przez stały kontakt ze spuścizną pozostawioną na terenach należących w przeszłości do Rzeczpospolitej. Poprzez pieśni takie jak np. Marsz dzieci lwowskich wspólnota polsko-litewska jest stale żywa i przypomina rodakom o braciach na Ukrainie[12].

Pierwsza zwrotka piętnastego wariantu tekstu powstała już w kwietniu 1915 r. i była śpiewana w Piotrkowie Trybunalskim dla podniesienia ducha po upadku Przemyśla. Wkrótce po zajęciu Lwowa w czerwcu 1915 r. przez wojska austriackie powstały 2 dalsze zwrotki piosenki i w tej formie trafiła ona do Legionów Polskich[4].

por.: Piątek-Herwinówna Antonina, Śpiewnik wojenny 1915/16, s. 47–50 (pt. Pożegnanie); Migo Jan, Śpiewnik wojenny… Zebrał… Kraków 1916, s. 35–36 (pt. Śpiew „Dzieci Lwowskich” 30 pp); Barański Franciszek, Jak to na wojence ładnie. Pieśni żołnierskie i legionowe 1914–1919, Lwów, Warszawa, ok. 1919, s. 17[1].

Bibliografia

1. 

A gdy na wojenkę szli Ojczyźnie służyć...: pieśni i piosenki żołnierskie z lat 1914–1918: antologia, s. 193–195, 422–424.

2. 

Żołnierskie piosenki obozowe: (50 piosenek – tekst i melodie), s. 22, 23.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

3. 

Piosenki leguna tułacza, s. 35–37.

4. 

Lwowskie piosenki uliczne, kabaretowe i okolicznościowe do 1939 roku, s. 239–244.

5. 

Pieśni Legionów Polskich 1914–1915 z melodyami. Z. 1, s. 22, 24.

6. 

Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, nr 111.

7. 

Śpiewnik polski, s. 100, 101.

8. 

Nazar, Andrzej.

9. 

Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 30, 31.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

10. 

...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 163–167.

11. 

http://portalwiedzy.onet.pl/38540,,,,wojna_rosyjsko_turecka,haslo.html.
Internetowa Encyklopedia opracowana na podstawie Popularnej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Fogra [odczyt: 10.02.2009].

12. 

http://www.lwow.com.pl/.
Strona internetowa „Mój Lwów” redagowana przez Stanisława Kosiedowskiego [odczyt: 10.02.2009].

Finansowanie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.