Pieśń znana również pt. Do broni, ludy. Prawdopodobnie powstała przed 1848 r., ale jest merytorycznie związana z Powstaniem Styczniowym. W niektórych śpiewnikach można odnaleźć przypisane autorstwo tego utworu Kazimierzowi Ehrenbergowi, co jest jawnym nieporozumieniem. Tekst napisał bowiem Ludwik Mierosławski – radykalny działacz społeczny, pisarz i generał, który był dowódcą oddziałów powstańczych w Poznańskiem w czasie Wiosny Ludów; później jeden z dyktatorów Powstania Styczniowego. Melodia pieśni została zaczerpnięta z opery z 1835 r^[1].

Utwór powstał w pamiętnych dniach kwietnia 1848 podczas walk pod Wrześnią, Miłosławiem i Książem. Ta sławna pieśń wzywała uciemiężone ludy do walki o wyzwolenie^[2].

Pieśń śpiewano nie tylko nad Wisłą i Wartą, lecz w dalekiej Sycylii, gdzie Mierosławski zawędrował z garstką wiernych mu przyjaciół powołany na wodza rewolucji sycylijskiej. Trochę później pojawił się także niemiecki przekład tej pieśni wraz z kolejnym objawieniem się Mierosławskiego w charakterze wodza naczelnego armii rewolucyjnej w Badenii i Palatynacie. Jeszcze później Marsz Mierosławskiego śpiewany był w powstaniu styczniowym i na barykadach Komuny Paryskiej. Wreszcie z różnymi zmianami dotrwał do naszych czasów towarzysząc rewolucji 1905 r., walkom „Dąbrowszczaków” w Hiszpanii i demonstracjom pierwszomajowym^[10].

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007–2013.