Hymn strzelecki

Zgłoszenie do artykułu: Hymn strzelecki

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” mieszczący się w Krakowie, przy ul. Krakusa 7, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2135 z późn. zm.), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.

Tytuł:

Hymn strzelecki

Hymn strzelecki 1914 r.

Naprzód drużyno strzelecka!

Pieśń Drużyny Strzeleckiej

Klasyfikacja:

pieśń legionowa

Autor słów:

nieznany

Autor muzyki:

nieznany

Melodia:

rosyjskiego marsza żałobnego Spijtie, orły bajewyje

Data powstania:

1863
Brak zgodności, co do daty powstania utworu, jedna z publikacji podaje rok 1863 inna 1912.

Informacje

„Znana i śpiewana wszędzie” – jak podał B. Szul. Pieśń jest polską, napisaną ok. 1912 r., wersją rosyjskiej pieśni rewolucyjnej. Prawdopodobny pierwowzór tej pieśni przytoczyła Zofia Kruszewska w artykule Życie i muzyka więzienna (1906–1907), zamieszczonym w „Niepodległości” (t. XV, z. 1, s. 78):

Smelo druzja nie tieriajtie

Bodrost’ w nierawnom baju,

Rodinu mat’ wy spasajcie

Czest’ i swobodu swaju.

Jesli paginut’ prijdiotsa

W tiurmach i szachtach syrych,

Dieło wsiegda azawiotsa

Na pakalenjach żywych[1].

Pieśń tę łączono ze Związkiem Strzeleckim z 1912 r. Powstała ona jednak w czasie Powstania Styczniowego. Z zesłańcami dostała się na Syberię. Na jej podstawie rewolucjoniści rosyjscy napisali pieśń „Smieło druzja”. Znana była polskim organizacjom niepodległościowym. „Hymnem strzeleckim” stała się po 1912 r. Melodia rosyjskiego marsza żałobnego: Spijtie, orły bajewyje[13].

Refren utworu ulegał czasami pewnym modyfikacjom, słowo bolu zmieniono na znoju (por. wersja 3). Stefan Lidzki-Śledziński zwrócił uwagę na dwa warianty refrenu (Pieśń żołnierska w 1-ym Pułku Piechoty Legionów [w:] Adam Borkiewicz, Dzieje 1-go Pułku Piechoty Legionów, Warszawa 1929, s. 1101–1112):

Czy umrzeć nam przyjdzie wśród boju,

Czy w trudzie i pocie nam żyć,

Z brudu naszego, wszy roju

Polska powstanie, by żyć.

oraz:

Czy umrzeć nam przyjdzie w taborze,

Czy w biurze werbunków się skryć,

Zawsze, o, zawsze mój Boże,

Człek się dekuje, by żyć.

Ostatnia wersja refrenu jest przykładem niechęci i wrogości, jakimi darzyli legioniści Departament Wojskowy NKN oraz jego szefa, Władysława Sikorskiego za ugodowe stanowisko wobec Austrii[1].

Utwór wykonywano także w czasie walk o Lwów, a w latach 30-tych trafił on do polskich oddziałów walczących w Hiszpanii. Śpiewany był w zmienionej wersji, zaczynającej się od słów „Naprzód robocza drużyno, o wolność Hiszpanii się bić...”[12].

por.: Polskie pieśni wojenne i piosenki obozowe, Z(agórski) Ad(am), s. 49–50; Kronenberg Leopold, Śpiewki żołnierzy polskich 1914–1915. Zebrał i wydał... wyd. 2, Cieszyn, br, (ok. 1915), s. 4–5; Jeziorski Władysław, Nowy śpiewnik polski 1914–1917. Zebrał... Kraków , s. 30–31[1].

Bibliografia

1. A gdy na wojenkę szli Ojczyźnie służyć...: pieśni i piosenki żołnierskie z lat 1914–1918: antologia, s. 69, 70, 384, 385.

2. Pieśni Legionów Polskich 1914-1915 z melodyami. Z. 1, s. 11, 12.

3. 10 pieśni legionowych: w łatwym układzie na 3 głosy męskie lub żeńskie, dla użytku chórów szkolnych, ludowych i związków strzeleckich, s. 8, 9.

4. Piosenki leguna tułacza, s. 34.

5. Pieśni narodowe, wojenne, obozowe, ludowe: z muzyką, s. 39, 40.

6. Polska pieśń wojenna: antologia poezyi polskiej z roku wielkiej wojny, s. 50, 51.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

7. Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, nr 100.

8. Jeszcze jeden mazur dzisiaj: pieśń w łatwym układzie na fortepian, s. 45.

9. Śpiewnik polski, s. 94, 95.

10. Śpiewnik strzelecki szkoły junaka: dla organizacyj przysposobienia wojskowego, s. 187, 188.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

11. Tam na błoniu błyszczy kwiecie: śpiewnik historyczny, s. 82, 83.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

12. Nazar, Andrzej.

13. ...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 148, 149.

14. Hymn strzelecki.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

15. Nasze piosnki polowe.

16. Wojciechowski, Michał.
Cytat za dziadkiem – Bronisławem Wojciechowskim, członkiem Związku Strzeleckiego i legionistą.

17. Nowy_Spiewnik_Polski_1794_1914_1920_Wydanie_II.

Finansowanie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.