Hymn strzelecki

Zgłoszenie do artykułu: Hymn strzelecki

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Hymn strzelecki

Hymn strzelecki 1914 r.

Naprzód drużyno strzelecka!

Pieśń Drużyny Strzeleckiej

Klasyfikacja:

pieśń legionowa

Autor słów:

nieznany

Autor muzyki:

nieznany

Melodia:

rosyjskiego marsza żałobnego Spijtie, orły bajewyje

Data powstania:

1863
Brak zgodności, co do daty powstania utworu, jedna z publikacji podaje rok 1863 inna 1912.

Informacje

„Znana i śpiewana wszędzie” – jak podał B. Szul. Pieśń jest polską, napisaną ok. 1912 r., wersją rosyjskiej pieśni rewolucyjnej. Prawdopodobny pierwowzór tej pieśni przytoczyła Zofia Kruszewska w artykule Życie i muzyka więzienna (1906–1907), zamieszczonym w „Niepodległości” (t. XV, z. 1, s. 78):

Smelo druzja nie tieriajtie

Bodrost’ w nierawnom baju,

Rodinu mat’ wy spasajcie

Czest’ i swobodu swaju.

Jesli paginut’ prijdiotsa

W tiurmach i szachtach syrych,

Dieło wsiegda azawiotsa

Na pakalenjach żywych[1].

Pieśń tę łączono ze Związkiem Strzeleckim z 1912 r. Powstała ona jednak w czasie Powstania Styczniowego. Z zesłańcami dostała się na Syberię. Na jej podstawie rewolucjoniści rosyjscy napisali pieśń „Smieło druzja”. Znana była polskim organizacjom niepodległościowym. „Hymnem strzeleckim” stała się po 1912 r. Melodia rosyjskiego marsza żałobnego: Spijtie, orły bajewyje[13].

Refren utworu ulegał czasami pewnym modyfikacjom, słowo bolu zmieniono na znoju (por. wersja 3). Stefan Lidzki-Śledziński zwrócił uwagę na dwa warianty refrenu (Pieśń żołnierska w 1-ym Pułku Piechoty Legionów Adam Borkiewicz, w: idem Dzieje 1-go Pułku Piechoty Legionów, Warszawa 1929, s. 1101–1112):

Czy umrzeć nam przyjdzie wśród boju,

Czy w trudzie i pocie nam żyć,

Z brudu naszego, wszy roju

Polska powstanie, by żyć.

oraz:

Czy umrzeć nam przyjdzie w taborze,

Czy w biurze werbunków się skryć,

Zawsze, o, zawsze mój Boże,

Człek się dekuje, by żyć.

Ostatnia wersja refrenu jest przykładem niechęci i wrogości, jakimi darzyli legioniści Departament Wojskowy NKN oraz jego szefa, Władysława Sikorskiego za ugodowe stanowisko wobec Austrii[1].

Utwór wykonywano także w czasie walk o Lwów, a w latach 30-tych trafił on do polskich oddziałów walczących w Hiszpanii. Śpiewany był w zmienionej wersji, zaczynającej się od słów „Naprzód robocza drużyno, o wolność Hiszpanii się bić...”[12].

por.: Polskie pieśni wojenne i piosenki obozowe, Z(agórski) Ad(am), s. 49–50; Kronenberg Leopold, Śpiewki żołnierzy polskich 1914–1915. Zebrał i wydał... wyd. 2, Cieszyn, br, (ok. 1915), s. 4–5; Jeziorski Władysław, Nowy śpiewnik polski 1914–1917. Zebrał... Kraków, s. 30–31[1].

Bibliografia

1. 

Roliński Adam, A gdy na wojenkę szli Ojczyźnie służyć...: pieśni i piosenki żołnierskie z lat 1914–1918: antologia, wyd. 2, Kraków, Księgarnia Akademicka, 1996, s. 69, 70, 384, 385.

2. 

Mroczek Wilhelm Zbyszko, Pieśni Legionów Polskich 1914–1915 z melodyami. Z. 1, Kraków, Mroczek, Zbyszko Wilhelm, 1915, s. 11, 12.

3. 

Kozietulski Czesław, 10 pieśni legionowych: w łatwym układzie na 3 głosy męskie lub żeńskie, dla użytku chórów szkolnych, ludowych i związków strzeleckich, Lwów, Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych, 1934, s. 8, 9.

4. 

Szul Bogusław, Piosenki leguna tułacza, Warszawa, 1919, s. 34.

5. 

M. B. Nowina, Pieśni narodowe, wojenne, obozowe, ludowe: z muzyką, Warszawa, Księgarnia Maksymiliana Borkowskiego, 1916, s. 39, 40.

6. 

Łempicki Stanisław, Fischer Adam, Polska pieśń wojenna: antologia poezyi polskiej z roku wielkiej wojny, Lwów, Księgarnia Polska, 1916, s. 50, 51.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

7. 

Straszewicz Marzenna, Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, Komorów, Prometeusz, 1992, nr 100.

8. 

Woźny Michał, Jeszcze jeden mazur dzisiaj: pieśń w łatwym układzie na fortepian, Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1987, s. 45.

9. 

Wacholc Maria, Śpiewnik polski, Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1991, s. 94, 95.

10. 

Cepelli Jan, Śpiewnik strzelecki szkoły junaka: dla organizacyj przysposobienia wojskowego, Warszawa, Główna Księgarnia Wojskowa, 1933, s. 187, 188.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

11. 

Pilecka Ligia, Tam na błoniu błyszczy kwiecie: śpiewnik historyczny, wyd. Wyd 1 2 rzut, Kraków, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1985, s. 82, 83.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

12. 

Nazar, Andrzej

13. 

Łochowski Leon, Korniewski Wiesław, ...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, Warszawa, Oddział Kultury Departamentu Wychowania Wojska Polskiego, 1992, s. 148, 149.

14. 

Hymn strzelecki
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

15. 

Wojciechowski, Michał
Cytat za dziadkiem – Bronisławem Wojciechowskim, członkiem Związku Strzeleckiego i legionistą.

Finansowanie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007–2013.