Czerwone maki na Monte Cassino

Zgłoszenie do artykułu: Czerwone maki na Monte Cassino

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Czerwone maki na Monte Cassino

Czerwone maki

Autor słów:

Konarski, Feliks

Autor muzyki:

Schuetz, Alfred Longin

Data powstania:

18 maja 1944
Źródła podają, że utwór powstał w nocy z 17 na 18 maja 1944 r.

Miejsce powstania:

Kwatera Teatru Żołnierza Polskiego przy II Korpusie w Campobasso k. Monte Cassino.

Informacje

Gdy poniżanym i eksterminowanym Polakom udało się, pod dowództwem gen. W. Andersa (1892-1970), wydostać z sowieckiej niewoli poprzez Morze Kaspijskie i doprowadzić do gotowości bojowej w Palestynie, stanęło wówczas przed nimi wyzwanie walki „za wolność waszą i naszą” we Włoszech. Niestety, nasza wolność została już sprzedana Stalinowi przez zachodnich aliantów.

Niemcy stworzyli we Włoszech linię Gustawa, której kluczową twierdzą była kolebka Benedyktynów – klasztor na Monte Cassino. Polacy, w ekstremalnych warunkach, dokonali w dniach 12-18 maja 1944 r. tego, co było niemożliwe we wszystkich próbach naszych sojuszników. Zdobycie wzgórza otworzyło drogę do wyzwolenia Italii[10]. W rozkazie z dnia 16 lipca 1944 r. Wódz Naczelny gen. broni Kazimierz Sosnkowski stwierdził: „...pod wypróbowanym dowództwem gen. Andersa II Korpus w zwycięskiej bitwie o Monte Cassino i Piedimonte zapisał najpiękniejszą kartę naszego wojska w tej wojnie...”[12].

Pierwsze dwie zwrotki pieśni powstały na kwaterze zespołu aktorskiego Teatru Żołnierza Polskiego przy 2 Korpusie Polskich Sił Zbrojnych we Włoszech, w miejscowości Campobasso w pobliżu Monte Cassino. Autor Feliks Konarski napisał je w nocy z 17 na 18 maja 1944 r., a więc w czasie ostatniego zwycięskiego szturmu polskich jednostek. Trzecią zwrotkę dopisał autor 18 maja w czasie drogi do Monte Cassino. Pierwsze wydanie Czerwonych maków ukazało się jeszcze w 1944 r. nakładem Oddziału Kultury i Prasy przy 2 Korpusie i było drukowane w Drukarni Polowej PSZ. 26 kwietnia 1946 r. nagrano piosenkę na płyty i wydano ją we Włoszech staraniem Wydziału Dobrobytu Żołnierza 2 Korpusu Polskiego. Od tej pory datuje się szeroko pojęta popularność pieśni. Drukowano ją wielekroć za granicą i w kraju, utrwalona została na płytach, weszła do przeróżnych śpiewników. W tej powodzi publikacji nie uchroniła się od wielu zniekształceń[1].

Do napisania prawie nieznanej, ostatniej zwrotki (por. war. 3) Feliks Konarski został namówiony przez starych towarzyszy broni podczas spotkania jubileuszowego w 25. rocznicę bitwy. Zwrotka powstała w nocy, zaraz po spotkaniu. Ten fragment utworu oraz jego historię przedstawiła pani Andersowa (wdowa po generale Andersie) polskiej młodzieży podczas pielgrzymki harcerzy z całego świata do Rzymu w 1998 r[6].

Tytuł pieśni nawiązuje do kwiatów, które w czasie walk rozkwitały na wzgórzach Monte Casino, ale mógł też być zainspirowany porównaniem koloru maków do koloru krwi rozlewanej na polu bitwy[14].

Utwór po raz pierwszy został wykonany przez Gwidona Boruckiego, któremu akompaniował zespół Czołówki Rewiowej Ref Rena, dla żołnierzy 12. Pułku Ułanów Podolskich, zdobywców Monte Cassino[13]. Występ odbył się podczas akademii w kwaterze generała Władysława Andersa w Campobasso[14].

Co ciekawe, prawa autorskie do tego utworu przez lata nie były chronione w Polsce, a w Niemczech. Posiadała je kancelaria prawna z Monachium, a tantiemy pobierała GEMA, niemiecki odpowiednik polskiego ZAIKS-u. Wynikało to z faktu, że Alfred Schütz zmarł w Niemczech na emigracji, a spadek po nim (w tym prawa autorskie) przejęła żona artysty. Po jej śmierci, zgodnie z niemieckim prawem, spadek przejął rząd Bawarii (spadek nabywa land, na terenie którego zmarły ostatnio zamieszkiwał). Skutkiem tej sytuacji był fakt, że tantiemy musiał płacić każdy, kto nie korzystał z utworu w ramach dozwolonego użytku[15]. Dzięki staraniom Dyrekcji oraz pracowników Biblioteki Polskiej Piosenki prawa do melodii utworu w 2015 r. wróciły do Polski[18].

Bibliografia

1. 

Niech wiatr ją poniesie: antologia pieśni z lat 1939–1945, s. 686–688, 767, 768.

2. 

Historia Czerwonych Maków.

3. 

Żołnierska rzecz: zbiór pieśni wojskowych, s. 132–134.

4. 

Jeszcze jeden mazur dzisiaj: pieśń w łatwym układzie na fortepian, s. 10.

5. 

Śpiewnik „Iskier”: pieśni i piosenki na różne okazje, s. 67, 68.

6. 

Wesołowska-Jarema, Izabella.

7. 

Śpiewnik polski, s. 150–152.

8. 

Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki”.
Luźna karta ze zbiorów BPP; sygn. NWI 173.

9. 

Polskie pieśni i piosenki: śpiewnik polski, s. 109, 110, 211, 212.

10. 

Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 40, 41.

11. 

Tam na błoniu błyszczy kwiecie: śpiewnik historyczny, s. 24, 25.

12. 

...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 296–299.

13. 

Jego były „Czerwone maki...”: życie i kariera Gwidona Boruckiego - Guido Lorraine’a.

14. 

http://culture.pl/.
Historia i opis utworu w serwisie culture.pl [odczyt: 22.07.2014].

15. 

http://www.tvp.info/.
Strona internetowa TVP Info [odczyt: 22.07.2014].

16. 

http://prawo-ip.blogspot.com/.
Blog Własność intelektualna w praktyce [odczyt: 22.07.2014].

17. 

Złota księga pieśni polskich: pieśni, gawędy, opowieści, s. 307, 308.

18. 

https://bibliotekapiosenki.pl/strona/nasze-akcje/czerwone-maki.
Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosneki” [odczyt: 07.04.2019].