Z dymem pożarów

Zgłoszenie do artykułu: Z dymem pożarów

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” mieszczący się w Krakowie, przy ul. Krakusa 7, zgodnie z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 roku o ochronie danych osobowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2015 r. poz. 2135 z późn. zm.), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.

Tytuł:

Z dymem pożarów

Chorał

Autor słów:

Ujejski, Kornel

Autor muzyki:

Nikorowicz, Józef

nieznany[2], [3]

Prosnak, Jan[8]
Dokonał opracowania muzycznego.

Data powstania:

marzec 1846

Informacje

Pieśń powstała w marcu 1846 r. po upadku Powstania Krakowskiego, zakończonego „Rabacją galicyjską” – krwawą rzezią szlachty polskiej i spaleniem 500 dworów przez chłopów z poduszczenia zaborcy austriackiego. Na czele „rabacji” stał Jakub Szela, jak później się okazało, agent austriacki[15].

Wstrząśnięty tymi wydarzeniami 19-letni kompozytor Józef Nikorowicz (1827–1890) stworzył „Chorał”. Po niedługim czasie, młody lwowski poeta, Kornel Ujejski (1823–1897), zainspirowany sugestywną muzyką utworu, z którą zapoznał go sam kompozytor, napisał do niej tekst[7]. Słowa stanowiły dziesiątą część z cyklu zwanego „Skargami Jeremiego” i zostały opublikowane osobno 2 kwietnia 1848 r. we Lwowie[12]. Szczególne znaczenie i popularność pieśń osiągnęła w okresie Powstania Styczniowego. Po powstaniu śpiewano ją jako hymn narodowy podczas manifestacji patriotycznych, a także w kościołach.

Władze państw zaborczych, świadome roli, jaką w budzeniu uczuć patriotycznych i dążeń wolnościowych spełniał ten utwór, wydały zakaz jego wykonywania. Najsurowiej był respektowany w zaborze pruskim, gdzie ogłoszono najwięcej wyroków skazujących za granie lub śpiewanie tej pieśni. W czasie drugiej wojny światowej melodia „Chorału”, nadana przez radio Londyn, stanowiła umowny sygnał do rozpoczęcia Powstania Warszawskiego[7].

Bibliografia

1. Pieśni narodowe, wojenne, obozowe, ludowe: z muzyką, s. 5–7.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

2. Śpiewnik narodowy z nutami, s. 75–77.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

3. Piosenki leguna tułacza, s. 9, 10.

4. Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, nr 141.

5. Śpiewnik pracownic polskich, s. 5–7.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

6. Jeszcze jeden mazur dzisiaj: pieśń w łatwym układzie na fortepian, s. 94, 95.

7. Śpiewnik polski, s. 56, 57.

8. Siedem wieków pieśni polskiej: śpiewnik dla młodzieży z komentarzem historycznym, s. 155, 156.
Publikacja zawiera skrócony tekst utworu.

9. Polskie pieśni i piosenki: śpiewnik polski: [melodie i teksty], s. 49, 50, 202.

10. Pieśni narodowe z muzyką: w setną rocznicę trzeciego rozbioru Polski wydane. Z. 2, s. 8, 9.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki.

11. Polski śpiewnik narodowy z melodiami, s. 3, 4.

12. Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 22, 23.

13. Śpiewniczek młodzieży polskiej: zawierający dawne i nowsze pieśni z muzyką na 1, 2 i 3 głosy. Z. 1, z. I, nr 2, s. 8, 9.

14. Tam na błoniu błyszczy kwiecie: śpiewnik historyczny, s. 156, 157.

15. ...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 30–32.

16. Ach cud przyrody : walc.

17. Muzykalia Narodowa.

18. Varia : zbiór kompozycji na czterogłosowy chór męski.

19. Nie opuszczaj nas.

20. Złota księga pieśni polskich: pieśni, gawędy, opowieści, s. 105, 106.

Finansowanie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.