Marsz strzelców

Zgłoszenie do artykułu: Marsz strzelców

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Marsz strzelców

Marsz strzelców 1863 r.

Pieśń strzelców

Hej strzelcy wraz

Pieśń Związku Strzeleckiego

Pieśni zbudzonych

Hej bracia, wraz! nad nami Orzeł Biały

Autor słów:

Anczyc, Władysław Ludwik

Czyżowski, Kazimierz Andrzej[7], [10]
Napisał 5–7 zwrotki utworu w czwartym, piątym i szóstym wariancie tekstu utworu.

Autor muzyki:

Anczyc, Władysław Ludwik

Data powstania:

1862
Informacje zawarte w publikacjach nie są zgodne co do daty powstania utworu. Można jednak termin ten zawęzić do lat 1862–1863.

Informacje

Od 1860 r. trwał wzmożony ruch niepodległościowy. Pieśń ta wyprzedza wybuch Powstania Styczniowego 1863 r[18]. Pierwsze cztery zwrotki tego marsza w układzie Władysława Anczyca śpiewali powszechnie uczestnicy Powstania Styczniowego[10]. Autor ten był jednym z najbardziej znanych twórców sztuk i utworów poetyckich o tematyce ludowej, powstańczej i patriotycznej. W jego dorobku należy wymienić także inne dzieła sceniczne np.: Chłopi arystokraci..., Emigracja chłopska, Kościuszko pod Racławicami, Pieśni zbudzone. Szczególną uwagę poświęcał w swojej twórczości sprawom powstania styczniowego[19]. W powstaniu śpiewano również inne utwory tego poety (np. Śpiew kmieci polskich), recytowano jego patriotyczny wiersz Lelewel (Marcin Lelewel Borelowski). Wszystkie te utwory należały później do cyklu Pieśni zbudzonych[23].

Powstanie styczniowe było to najdłuższe wystąpienie zbrojne Polaków przeciwko Rosji. Nasilające się nastroje patriotyczne sprawiły, że rodacy prężnie objęli działaniami wyzwoleńczymi całe Królestwo. Nie udało się wzniecić buntu na Litwie, Wołyniu i Ukrainie. Z czasem wśród powstańców wyłoniły się dwa obozy z różnymi planami na przyszłość – „biały” oraz „czerwony”. Dualizm działań wojskowych, brak uzbrojenia, a także nieregularne oddziały stały się bezpośrednią przyczyną klęski na wiosnę 1865 r[20].

Władysław Ludwik Anczyc nie godził się z amnestią, którą car chciał poróżnić powstańców, czego wyrazem są powyższe słowa. Choć sam po klęsce powstania imał się metod pozytywistycznych (posiadał drukarnię na rogu ulic Straszewskiego i Zwierzynieckiej), to jego pieśń odrodziła się wśród strzelców i legionistów Piłsudskiego, prawie pół wieku później. Wartości oraz przekonania zawarte w tekście okazały się ponadczasowe[14].

Do wariantu z 1883 r. K. A. Czyżowski dopisał kolejne dwie zwrotki, które na trwałe spoiły się z pierwowzorem. Marsz ten jest obecnie pieśnią organizacyjną Związku Strzeleckiego, a w minionych latach również hufców przysposobienia wojskowego[10].

Bibliografia

1. 

10 pieśni legionowych: w łatwym układzie na 3 głosy męskie lub żeńskie, dla użytku chórów szkolnych, ludowych i związków strzeleckich, s. 16–18.
Publikacja zawiera tylko dwie pierwsze zwrotki.

2. 

Polska pieśń wojenna: antologia poezyi polskiej z roku wielkiej wojny, s. 49, 50.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

3. 

Śpiewnik pracownic polskich, s. 20–22.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

4. 

Śpiewnik narodowy z nutami, s. 25, 26.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu. Występują nieznaczne różnice w tekście: w wersie trzecim zamiast „wnet z naszych trąb...” śpiewnik notuje „wnet z naszych strzelb...”, także w refrenie zamiast „strzelecka trąbko w dal” jest „strzelecką trąbką w dal”.

5. 

Piosenki leguna tułacza, s. 32, 33.

6. 

Pieśni narodowe, wojenne, obozowe, ludowe: z muzyką, s. 15, 16.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

7. 

Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, nr 83.

8. 

Jeszcze jeden mazur dzisiaj: pieśń w łatwym układzie na fortepian, s. 28, 29.

9. 

Śpiewnik polski, s. 76–78.

10. 

Śpiewnik strzelecki szkoły junaka: dla organizacyj przysposobienia wojskowego, s. 36–39.

11. 

Polskie pieśni i piosenki: śpiewnik polski: [melodie i teksty], s. 51, 52, 203.

12. 

Pieśni narodowe z muzyką: w setną rocznicę trzeciego rozbioru Polski wydane. Z. 2, s. 17, 18.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

13. 

Polski śpiewnik narodowy z melodiami, s. 126–128.
W śpiewniku brakuje informacji na temat autora słów utworu.

14. 

Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 24, 25.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

15. 

Śpiewniczek młodzieży polskiej: zawierający dawne i nowsze pieśni z muzyką na 1, 2 i 3 głosy. Z. 1, z. I, nr 28, s. 42, 43.

16. 

Pieśni zbudzonych.

17. 

Tam na błoniu błyszczy kwiecie: śpiewnik historyczny, s. 54, 55.

18. 

...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 123–125.

19. 

http://portalwiedzy.onet.pl/1295,,,,anczyc_wladyslaw_ludwik,haslo.html.
Encyklopedia opracowana na podstawie Popularnej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Fogra [odczyt: 10.02.2009].

20. 

http://portalwiedzy.onet.pl/56414,,,,powstanie_styczniowe,haslo.html.
Encyklopedia opracowana na podstawie Popularnej Encyklopedii Powszechnej Wydawnictwa Fogra [odczyt: 10.02.2009].

21. 

Marsz strzelców.

22. 

Złota księga pieśni polskich: pieśni, gawędy, opowieści, s. 138.

Finansowanie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.