Jedzie na Kasztance

Zgłoszenie do artykułu: Jedzie na Kasztance

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Jedzie na Kasztance

Pieśń o Wodzu miłym

Pieśń o Piłsudskim

Komendant

Piosnka o Wodzu miłym

Hej, miły wodzu mój!

Jedzie, jedzie na kasztance

Autor słów:

Biernacki, Wacław

Autor muzyki:

Pomarański, Zygmunt[1], [5], [7]
Skomponował nową melodię.

nieznany

Biernacki, Wacław[8]

Melodia:

pieśni Ułani jadą[9]

ludowa[10]

Data powstania:

marzec 1915

Informacje

Bogusław Szul napisał o tej piosence, że „powstała w pierwszym roku wojny, ogólnie znana i dużo śpiewana”. Autor, Wacław Biernacki-„Kostek” w artykule pisanym w formie listu do redakcji miesięcznika „Muzyka” (1935, nr 5–7) pisał o okolicznościach powstania piosenki:

„Piosenkę Jedzie, jedzie na Kasztance napisałem w pierwszych dniach lub tygodniach marca 1915 r., w czasie naszego pobytu nad Nidą. Żadnych specjalnych okoliczności przy napisaniu tej piosenki nie było. Po prostu – była napisana serdecznie, z tym uczuciem, jakie miałem dla Komendanta zawsze. Kasztanka była pierwszym stałym i znanym przez wszystkich żołnierzy wierzchowcem Komendanta... Melodia do tej piosenki jest melodią starej bardzo wojskowej piosenki z początku dziewiętnastego wieku, jest motywem ludowym”.

Jeden z przypisów we wspomnianym artykule zawiera informację, że wspomniana przez „Kostka” melodia znajduje się w zbiorze Zygmunta Glogera. Istotnie, w antologii Zygmunta Glogera Pieśni ludu, wydanej w Krakowie (1892) z muzyką opracowaną przez Zygmunta Noskowskiego, zamieszczona jest piosenka Z tamtej strony jezioreczka o podobnej melodii:

Z tamtej strony jezioreczka

Panowie jadą

Hej! Hej! Mocny Boże,

Panowie jadą.

Potwierdził to również Bogusław Szul, umieszczając obydwa teksty pod wspólnym numerem melodii. W zbiorku Szula znajduje się także parafraza ludowego tekstu napisana przez niego w Archangielsku w 1919 r.:

Lśnią rabatów jasne zorze –

Ułani jadą.

Hej! Hej! – Wielki Boże

Z wielką paradą...

Melodia ludowa oraz jej warianty zostały zanotowane przez znanych zbieraczy pieśni ludowych: Wacława Zaleskiego (Wacława z Oleska) w 1833 r. (Nasieję ja ruty w nowym ogrodzie), Kazimierza Władysława Wójcickiego w 1836 r. (Zaślubiny wodne, Duma) oraz Oskara Kolberga w 1857 r. (Z tamtej strony jezioreczka ułany jadą).

Do słów piosenki Jedzie, jedzie na Kasztance nową melodię napisał Zygmunt Pomarański. Została ona wydana w pierwszej części zbioru Pieśni o wojnie i na wojnie pisane[1].

por.: Jeziorski Władysław, Nowy śpiewnik polski 1914–1917. Zebrał… Kraków 1917, s. 42–43; Śpiewnik Żołnierza Polskiego zebrał i ułożył T. H. D., Warszawa, Br, (ok. 1918, s. 4 (pt. Pieśń o Piłsudskim)[1].

Piosenka ta należała do obowiązkowej edukacji patriotycznej w szkołach polskich przed wojną. Obiektywnie trzeba przyznać, że z kilkudziesięciu chyba utworów o marszałku Józefie Piłsudskim – ten jest jednym z najładniejszych. Tekst powstał w I Brygadzie[12].

Bibliografia

1. 

A gdy na wojenkę szli Ojczyźnie służyć...: pieśni i piosenki żołnierskie z lat 1914–1918: antologia, s. 311, 312, 457, 458.

2. 

Marsze i piosenki Brygady Piłsudskiego, s. 3.

3. 

Muza Legionów Polskich 1914–1915: oryginalne śpiewy i śpiewki wojenne z melodiami. Z. 2, s. 18, 19.

4. 

Piosenki leguna tułacza, s. 41.

5. 

Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, nr 96.

6. 

Śpiewnik polski, s. 106, 107.

7. 

Śpiewnik strzelecki szkoły junaka: dla organizacyj przysposobienia wojskowego, s. 65, 66.

8. 

Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 33.

9. 

Śpiewniczek młodzieży polskiej: zawierający dawne i nowsze pieśni z muzyką na 1, 2 i 3 głosy. Z. 1, z. I, nr 42, s. 58.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu. W śpiewniku zamieszczono skróconą wersję słów.

10. 

...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 174–176.

11. 

Śpiewnik młodej wsi: na 2 głosy, s. 18.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora słów i muzyki utworu. Publikacja zawiera tylko trzy pierwsze zwrotki.

12. 

Złota księga pieśni polskich: pieśni, gawędy, opowieści, s. 238.
W publikacji zawarte jest 5 pierwszych zwrotek.

13. 

Marysine śpiewanki: 50 piosenek dla szkół powszechnych. Z. 2, s. 6.
Publikacja zawiera tylko pierwszą i ostatnią zwrotkę.

Finansowanie

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.