Mazurek Dąbrowskiego

Zgłoszenie do artykułu: Mazurek Dąbrowskiego

Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE i ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 10 maja 2018 (Dz. U. poz. 1000), w celu wymiany informacji z zakresu polskiej pieśni i piosenki. Wymiana informacji będzie się odbywać zarówno za pośrednictwem niniejszego formularza jak i bezpośrednio, w dalszym toku spraw, redaktora bazy danych, prowadzącego korespondencję z właściwego dla niego adresu mailowego.
Administratorem danych jest Ośrodek Kultury „Biblioteka Polskiej Piosenki” z siedzibą w Krakowie przy ulicy Krakusa 7. Wszelkie dokładne informacje o tym jak zbieramy i chronimy Twoje dane uzyskasz od naszego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (iodo@bibliotekapiosenki.pl).
Wszystkim osobom, których dane są przetwarzane, przysługuje prawo do ochrony danych ich dotyczących, do kontroli przetwarzania tych danych oraz do ich uaktualniania, usunięcia jak również do uzyskiwania wszystkich informacji o przysługujących im prawach.

Tytuł:

Mazurek Dąbrowskiego

Jeszcze Polska nie zginęła...

Polski Hymn Narodowy

Pieśń Legionów

Polski Hymn Państwowy

Pieśń Legionów polskich

Śpiew Legionów polskich

Hymn Państwowy

Pieśń Legijonów Polskich we Włoszech

Śpiew Legionistów Polskich z 1798 roku

Jeszcze Polska

Hymn narodowy

Klasyfikacja:

pieśń legionowa

Autor słów:

Wybicki, Józef

Autor muzyki:

nieznany

Ogiński, Michał Kleofas[13], [15]

Melodia:

ludowa

Data powstania:

lipiec 1797

Miejsce powstania:

Reggio Emilia – Republika Lombardzka, obecne Włochy

Informacje

Pieśń powszechnie zwano Pieśnią legionów lub Mazurkiem Dąbrowskiego. Śpiewano ją (ze znacznymi zmianami w tekście) w czasie powstania listopadowego i styczniowego oraz w czasie wojny światowej we wszystkich formacjach wojsk polskich[10]. Autorem tekstu jest gen. Józef Wybicki, który piosenką pragnął uczcić generała Jana Henryka Dąbrowskiego oraz jego oficerów podczas pożegnania wojska polskiego. Wezwani bowiem zostali do stawienia się w inne miejsce przez Napoleona Bonaparte, który obiecał, że na wypadek wojny z Austrią powołana zostanie polska dywizja pod dowództwem Dąbrowskiego[21]. Wybicki utwór opublikował w redagowanym przez siebie piśmie Dekada Legionów, w oryginale początkowe strofy wiersza brzmiały:

Jeszcze Polska nie umarła,

Póki my żyjemy.

Co nam obca moc wydarła,

Szablą odbierzemy.

Melodia oparta jest na starym ludowym utworze pochodzącym z Podlasia, bardzo popularnym na początku XVIII w. Autorstwo początkowo przypisywano Michałowi Kleofasowi Ogińskiemu, podskarbiemu litewskiemu, autorowi licznych polonezów i innych utworów muzycznych, między innymi Marsza dla Legionów Polskich. Wojciech Sowiński od samego początku utrzymywał, że Mazurek jest utworem ludowym, natomiast Stefan Witwicki dopatrywał się autorstwa zbiorowego. Spór rozstrzygnięto ostatecznie po odnalezieniu w 1933 r. partytury Marsza Michała Kleofasa Ogińskiego oraz w 1927 r. rękopisu Diverse danses pour le violon pour Monsieur Nahke z 1800 r. Ten zbiór wśród 86 polskich tańców zawiera ludowy mazurek bardzo zbliżony do melodii Mazurka Dąbrowskiego[21].

Po upadku powstania listopadowego „Mazurek Dąbrowskiego” stał się popularny w całej Europie. Na jego melodię Serbowie oraz Słowacy komponowali swoje hymny narodowe. Nawet w Niemczech śpiewano go ze słowami: Noch is Polen nicht verölen. Powszechnie też był on uważany w wielu innych krajach za pieśń wolności. Na melodii naszego Mazurka wzorowany był jugosłowiański hymn narodowy[8]. Słowa pieśni tłumaczyło wielu poetów, którzy żywili sympatię dla walczących Polaków. W języku niemieckim należy odnotować aż 9 tłumaczeń, francuskim – 8, rosyjskim – 4, angielskim – 4, węgierskim – 3; po 2 przekłady w językach: czeskim, norweskim, szwedzkim, włoskim; pojedyncze tłumaczenia na języki: chorwacki, litewski, łotewski, macedoński, serbski, słowacki, ukraiński, żmudzki oraz gwarę kaszubską[11].

W pierwszych latach niepodległej Polski, kiedy zastanawiano się nad wyborem polskiego hymnu państwowego, Mazurek Dąbrowskiego wysuwano do tej godności obok Roty, Swieta_milosci_(sl_Krasicki_Ignacy), Warszawianki, Chorału oraz pieśni Boże, coś PolskęPierwsza Brygada[9]. W okólniku Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego 15 października 1926 r. podano czterozwrotkowy tekst hymnu obowiązującego w szkołach. 26 lutego 1927 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych ogłosiło te same słowa oraz melodię jako oficjalny polski hymn narodowy i państwowy. Obowiązuje w tej postaci do dziś[11]. Urzędowa wersja odbiega nieco od pierwotnego wiersza generała, w którym pominięto dwie zwrotki (4 i 6) i dokonano drobnych retuszy[9]. W Śpiewniku pieśni patriotycznej oficjalna data uznania pieśni za hymn narodowy to 28 kwietnia 1927 r. Fakt ten potwierdza również aktualna wersja Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej[14].

Hymn narodowy jest wykonywany w czasie uroczystości państwowych, narodowych i organizacyjnych oraz przy wynoszeniu i odnoszeniu chorągwi wojskowych i strzeleckich. W czasie śpiewania i grania hymnu narodowego, przyjmuje się postawę na „baczność”[10].

Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie otwarte zostało w dniu 17 lipca 1978 r., jako Oddział Muzeum Narodowego w Gdańsku. Znajduje się w dworku, w którym urodził się twórca pieśni. Przed powstaniem tej instytucji, od 1962 r., w budynku istniała Izba Pamięci Józefa Wybickiego, założona przez Tadeusza Zielińskiego – kierownika prowadzonej w tym czasie we dworze Szkoły Podstawowej. Archiwalia Izby Pamięci przyczyniły się do wzrostu zainteresowania Będominem. W 1976 r. placówkę edukacyjną przeniesiono do pobliskiego Lubania, a w budynku przeprowadzono generalny remont, który był pierwszym etapem organizowania Muzeum Hymnu Narodowego. Obecnie, prezentowane są tam dwie wystawy stałe:

– „Józef Wybicki i jego epoka” – ekspozycja dotyczy działalności Józefa Wybickiego w ostatnich latach Rzeczypospolitej szlacheckiej oraz w okresie powstania kościuszkowskiego i w czasie tworzenia legionów polskich we Włoszech;

– „Rola Mazurka Dąbrowskiego w podtrzymywaniu świadomości narodowej Polaków XIX i XX wieku” – wystawa dotyczy istoty Mazurka Dąbrowskiego, który towarzyszył rodakom w walkach narodowo-wyzwoleńczym w czasie Powstania Listopadowego, Powstania Styczniowego, w okresie I i II Wojny Światowej, aż po czasy najnowsze[18].

Bibliografia

1. 

Pieśni narodowe, wojenne, obozowe, ludowe: z muzyką, s. 1, 2.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

2. 

Śpiewnik pracownic polskich, s. 8.

3. 

Śpiewnik narodowy z nutami, s. 33, 34.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu oraz muzyki utworu.

4. 

Ojców naszych śpiew: pieśni patriotyczne, nr 4.

5. 

Jeszcze jeden mazur dzisiaj: pieśń w łatwym układzie na fortepian, s. 35.

6. 

To idzie młodość: śpiewnik jednogłosowy, s. 6.

7. 

Nasze piosenki, s. 13, 14.

8. 

Śpiewnik „Iskier”: pieśni i piosenki na różne okazje, s. 15, 398.

9. 

Śpiewnik polski, s. 30, 31.

10. 

Śpiewnik strzelecki szkoły junaka: dla organizacyj przysposobienia wojskowego, s. 31–33.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

11. 

Polskie pieśni i piosenki: śpiewnik polski: [melodie i teksty], s. 7, 8, 195.

12. 

Niech rozbrzmiewa wolny śpiew: śpiewnik, s. 15, 16.

13. 

Polski śpiewnik narodowy z melodiami, s. 5.
W publikacji podano najpopularniejsze strofy pieśni.

14. 

Śpiewnik pieśni patriotycznej, s. 9.

15. 

Śpiewniczek młodzieży polskiej: zawierający dawne i nowsze pieśni z muzyką na 1, 2 i 3 głosy. Z. 1, z. I, nr 5, s. 12, 13.

16. 

Tam na błoniu błyszczy kwiecie: śpiewnik historyczny, s. 64, 65.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora muzyki utworu.

17. 

...pieśń ujdzie cało...: śpiewnik.. T. 1, s. 16, 17.

18. 

http://www.muzeum.narodowe.gda.pl/mod.php?dz=39.
Strona internetowa Muzeum Hymnu Narodowego w Będominie [odczyt: 12.02.2009].

19. 

Śpiewnik młodej wsi: na 2 głosy, s. 6.
Publikacja nie zawiera informacji na temat autora tekstu i muzyki utworu.

20. 

Muzykalia Narodowa.

21. 

Złota księga pieśni polskich: pieśni, gawędy, opowieści, s. 10, 11, 61.
Wersja 8 zgodna z rękopisem Józefa Wybickiego.

22. 

Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn.: Dz.U. 2016 nr 0 poz. 625 z późn. zm.).

Finansowanie

Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Małopolskiego Regionalnego Programu Operacyjnego na lata 2007 - 2013.